Hver skapaði sýkla?

Spurningu þessa má meðal annars lesa á spjaldi sem Helgi Hóseason, yfirlýstur andstæðungur kirkju og kristindóms, heldur gjarnan á. Mér er ekki kunnugt um að Helga hafi verið svarað og er því kærkomið að nýta tilefnið til þess arna núna.

Sýklar (eða bakteríur) eru, eins og svo margt annað af því sem lifir og hrærist í sköpunarverkinu, ýmist góðir og slæmir - séð frá þröngu sjónarhorni okkar mannanna. Sá sem þetta ritar tekur á hverjum morgni af fúsum og frjálsum vilja inn rækilegan skammt af þeim ágætu Lactobacillus acidophilus og Bifidobacterium bifidum „þessum litlu bandamönnum okkar“ eins og segir í auglýsingunni. Hann hins vegar ræðst með ofbeldi á marga aðra frændur þeirra þegar þeir hafa tekið sér bólfestu t.d. í öndunarfærum eða opnum sárum á honum sjálfum eða þeim sem honum standa næstir. Beitir hann þá til þess bæði fúkkalyfjum og sótthreinsandi efnum. Slíkir sýklar eru líklega það sem þú og nafni þinn Hóseason hafið í huga með spurningu ykkar.

Nú er þess fyrst að geta að þótt tilvist sýkla hafi verið kunn aðeins lítinn hluta þess tíma sem gyðing/kristin sköpunartrú hefur verið við lýði hafa trúaðir menn þó burðast með vandamálið um bölið eða illskuna allar götur. Sú sameiginlega sýn sem þessi tvö trúarbrögð hafa á heiminn og stöðu mannsins í honum er á þá leið að hann hafi glatað góðu upprunaeðli sínu og upp frá því fylgi margvíslegar þjáningar og þrautir lífinu í þessum heimi. Þar má víst kenna sýklum um ýmislegt.

Kristin trú boðar að á krossinum mætist Guð og maður. Við skynjum ekki Guð með skynseminni og við greinum hann ekki með skynfærunum heldur mætum við honum er við íhugum þjáningar Krists á krossinum. Í ljóðinu Á föstudaginn langa segir Davíð Stefánsson:

Ég fell að fótum þínum
og faðma lífsins tré.
Með innri augum mínum
ég undur mikil sé.

Þessi afstaða er sprottin upp úr evangelísk lútherskri tilbeiðsluhefð sem á Íslandi birtist einna helst í sálmum Hallgríms Péturssonar. Þar er þjáningin skoðuð sem hluti af tilvist mannsins og lífi hans en jafnframt er hún sá staður þar sem menn mæta Guði og kynnast því hvernig hann starfar. Þegar öll sund virðast lokuð opnast okkur sýn inn í kærleika Guðs. Kristnir menn tala þá gjarnan um að Guð sé með okkur í þjáningunni.

Í ljósi þessa hlyti ættu kristnir menn því ekki að eiga í vandræðum með að skilja og skýra illskuna í heiminum. (þ.m.t. tilvist margra tegunda sýkla). Sú gáta er þó stór hluti kristinnar guðfræði. Lúther talaði um að á þeim sviðum þar sem óskiljanlegar þjáningar hrelli saklausa - hylji Guð andlit sitt. Við þekkjum ekki Guð nema sem hinn kærleiksríka föður sem gaf okkur son sinn eingetinn. Á öðrum sviðum er Guð okkur hulinn. Við mætum kærleika hans hins vegar þegar við leitum hans í angist okkar.

Samkvæmt þessu verður að ætla að Guð hafi skapað sýkla. Um þetta gildir svo með svo margt annað í kristinni guðfræði að hinn hinsti tilgangur þess sem æðutur eru og hæstur er okkur hulinn meðan við göngum um hér í þessum heimi.