Góðan dag.

Mig hefur um stundum langað að vita hvot það séu til reglur um klukknahringingar fyrir messur, td. hversu löngu fyrir messu er byrjað að hringja? Hve oft er hringt? Er hringt jafn oft á páskum og jólu?, Og að síðustu er það prestur í við komandi kirkju sem ákveður form á þessum lið helgihaldsins?

Komdu sæll Gísli.

Bindandi reglur um klukknahringingar í Þjóðkirkjunni eru ekki til. Hinsvegar eru til leiðbeinandi reglur. Einnig eru til hefðir við einstakar kirkjur landsins, sem ástæða er til að varðveita. Góðar hefðir er gott að varðveita. Þær snerta bæði aðferðina við að hringja, þegar handhringt er og einnig tímann hvenær hringt er.

Prestur, eða einhver annar, ræður þessu því ekki uppá sitt eindæmi, heldur ber að taka mið af meginreglu og hefðum.

Megin reglan er þá sú að hringt er þrisvar fyrir messu, hálfri stundu fyrir, stundarfjórðungi fyrir og á heila tímanum, eða síðustu 3 - 5 mín fyrir heila tímann. Hringt er einni klukku hálftíma fyrir, annarri stundarfjórðungi fyrir og samhringt þegar messa hefst. Nokkuð er á reiki hvort samhringt er í aðdraganda messu, nefnilega nikkrum mínútum fyrir og hætt þegar messutíminn rennur upp, eða byrjað er að hringja þegar messutíminn hefst og hringt nokkra stund.

Ástæðan er sú að í þeim kirkjum þar sem svo hagar til að klukka er inni í kirkjunni var sú venja að hringt var um leið og prestur gekk inn kirkjugólf og messa hófst.
Þegar kirkja á tvær klukkur og handhringt er, er gjarna fyrst hringt minni klukkunni. Hún hefur bjartari tón og er kölluð skírnarklukka. Hinni stærri er svo hringt stundarfjórðungi fyrir. Hún hefur dýpri tón, og heitir annað hvort sunnudagsklukka (messuklukka) eða greftrunarklukka. Henni er hringt einni við líkhringingu.

Ekki er munur á því hvernig hringt er til tíða á jólum eða páskum, eða hvítasunnu, eða yfirleitt til sunudagshelgihalds, en þó var í sumum byggðum lengi venja að hringja til tíða klukkan sex daginn fyrir stórhátíð.Það var sjálfsagt á aðfangadag jóla, vegna þess að þá var guðsþjónusta, en þetta var einnig gert laugardag fyrir páska og laugardag fyrir hvítasunnu.

Venja er víða að hringja inn nýja árið á miðnætti nýársnætur. Á sumum stöðum er sungin messa á páskanótt og þá er hringt þegar páskaguðspjallið hefur verið lesið.

Nokkuð hefur færst í vöxt að hringja einungis bænaslögin þegar messu lýkur: þrisvar sinnum þrjú slög. Þessi siður er nokkuð nýr.
Venjan var sú að samhringt var við messulok víðast hvar á landinu. Engin ástæða er til að breyta út af þeim sið.

Að öðru leyti vísast til frekari upplýsinga á annál mínum.

Bestu kveðjur,
Kristján Valur