Hverjir voru Páll postuli og Martin Lúther

Blessuð og takk fyrir spurninguna. Þú spyrð um tvo mjög merka menn sem báðir höfðu mikil áhrif á túlkun og útbreiðslu kristinnar trúar.

Páll var mikilvæg persóna í Nýja testamentinu og sagt er frá lífi hans í Postulasögunni. Hann var heittrúaður gyðingur, farísei sem kallaður var Sál. Sál ofsótti kristna menn mjög harkalega í nokkurn tíma en eitt sinn þegar hann var á leiðinni til Damaskus sá hann skyndilega mikið ljós og heyrði rödd sem sagði: Sál, Sál hví ofsækir þú mig? Jesús hafði birst honum og eftir þessa upplifun sína hætti Sál að ofsækja hina kristnu og tók þess í stað að boða kristna trú. Sál / Páll varð einstaklega ötull trúboði, hann ferðaðist mikið milli borga fyrir botni Miðjarðarhafs og stofnaði og heimsótti kristna söfnuði. Á ferðum sínum skrifaði hann söfnuðunum gjarnan bréf þar sem hann leiðbeindi þeim í trúmálum. Þessi bréf hans nutu mikillar virðingar og urðu að lokum hluti af Nýja testamentinu.

Í Nýja testamentinu er 13 bréf eignuð Páli. Fræðimenn deila um hvort hann hafi skrifað þau öll en eru sammála um að hann hafi skrifað Rómverjabréf, 1. Korintubréf, 2. Korintubréf, Galatabréf, Filippíbréf, 1. Þessalóníkubréf og Fílemonsbréf. Bréf Páls postula eru talin skrifuð í kringum 50 e.Kr. og eru því elsta efni Nýja testamentisins. Samkvæmt hefðinni var Páll drepinn í Róm af rómverkum valdhöfum. Þú getur lesið um Pál postula í Postulasögunni 7.58 og áfram.

Martin Lúther var einnig mikilvæg persóna í sögu kristninnar og dregur sú kirkjudeild sem íslenska þjóðkirkjan tilheyrir, evangelísk-lúthersk kirkja nafn sitt af honum. Lúther var fæddur í Þýskalandi árið 1483. Hann var vel menntaður kaþólskur munkur með doktorsgráðu í guðfræði og prófessor við háskólann í Wittenberg. Lúther var ósáttur við kaþólsku kirkjuna og vildi bæta siði hennar og uppræta spillingu og valdníðslu sem hafði lengi viðgengist innan hennar. Árið 1517 hóf Lúther að mótmæla aflátssölu kirkjunnar opinberlega og upp frá því gaf hann út ýmis rit þar sem hann gagnrýndi kirkjuna og páfastól en fyrir þá gagnrýni sína var hann bannfærður og rekinn úr kaþólsku kirkjunni. Við þetta klofnaði kirkjan og nýjar kirkjudeildir mótmælanda urðu til. Tilgangur Lúthers með mótmælunum hafði þó ekki verið að kljúfa kirkjuna heldur vildi hann bæta siði hennar og setja fram sannar kristnar kenningar samkvæmt Biblíunni. Ein helsta kenning Lúthers var kenningin um réttlætingu af trú en hann setti einnig fram kenningar um hinn almenna prestdóm og grundvallandi áhrifavald Biblíunnar.

Lúther náði vel til fólksins, hann notaði prenttæknina sem þá var nýtilkominn og gaf út bæklinga og styttri rit sem fluttu boðskap hans beint til almennings á þeirra eigin tungumáli og hann tók vinsæla söngva og samdi við þá trúarlega texta. Hann þýddi einnig Biblíuna á þýsku því hann vildi að almenningur gæti sjálfur lesið boðskap hennar. Það var í fyrsta skipti sem Biblían var þýdd á móðurmál þjóðar því áður hafði hún aðeins verið til á latínu og grísku sem þýddi að meirihluti fólks gat ekki lesið orð Guðs. Það sem Lúther var m.a. ósáttur við innan kaþólsku kirkjunnar var að prestar máttu ekki ganga í hjónaband en sjálfur gifti hann sig og eignaðist börn. Þess vegna hefur lútherska kirkjan ekki gert kröfur um að prestar séu skírlífir. Fáir fræðimenn hafa skilið eftir sig jafn mörg rit og Lúther og óhætt er að segja að með þeim hafi hann haft mikil áhrif á kirkju, sögu og menningu í Evrópu. Lúther lést í Eisleben, sama bæ og hann fæddist í, árið 1546.
Þú getur lesið nánar um Martein Lúther á skólavefnum, http://dev.ecweb.is/skolavefurinn/upload/files/attachments/saga/folk_i_sogunni/marteinn_luther/marteinn_luther.pdf

Með kveðju
Arndís G. Bernhardsdóttir Linn





Heimildir:
Holman Bible Atlas
Engaging the New Testament eftir Russel Pregeant.
Martin Luther and The Reformation eftir A.G.Dickens.
Guðfræði Marteins Lúther eftir Sigurjón Árna Eyjólfsson.