Hvernig er hægt að öðlast trú? Það eru engar beinar sannanir fyrir henni en samt er hún mikilvæg til að halda heiminum saman. Hvar værum við án trúar? Ég er trúleysingi að leita að svörum. Ég heyrði einhverstaðar að það fundust 9000 ára gömul rit sem sögðu til um að mannfólkið þá hafi verið að tilbiðja verur sem komu frá himninum og alltaf sér maður betur og betur ef maður leitar að í flestum trúarbrögðum leitar maðurinn í himinin. Er ekki jafn líklegt að við séum tilraunadýr einhverra vera frá plánetuni shabanka?

Sæll og blessaður spyrjandi góður.

Það gleður mig að heyra að þú sért að leita svara við grundvallarspurningum lífsins.

Þú spyrð hvernig hægt sé að öðlast trú. Ég leyfi mér að skilja þig sem svo að þú eigir við guðstrú. Í kristnum skilningi er trú í eiginlegri merkingu gjöf sem við þiggjum frá Guði fyrir heilagan anda. Þá á ég við trú í merkingunni að leggja traust sitt á það sem trúað er á. Grundvöllur slíkrar trúar er hins vegar að fallast á staðhæfingar kristinnar trúar. Það er að segja, til þess að geta lagt traust okkar á Guð þá verðum við að fallast á að Guð sé til. Þar kemur m.a. til kasta hugsunar og skynsemi er við leitumst við að vega og meta gildi þeirrar staðhæfingar og annarra (t.d. um persónu Jesú, kraftaverk, gildi Nýja testamentisins o.s.frv.). Í þeim efnum myndi ég ráðleggja þér að kynna þér af opnum hug og hjarta rök fyrir guðstrú og kristinni guðstrú sérstaklega. Bókin Know Why You Believe eftir Paul E. Little er dæmi um aðgengilegt rit fyrir byrjendur. Ég hvet þig til að útvega þér hana. (Sjá upplýsingar um bókina á Amazon.)

Það er sannarlega rétt að ekki eru til beinar sannanir fyrir guðstrú (og það sama á auðvitað við um guðleysi). Með öðrum orðum getum við ekki sannað tilvist Guðs líkt og 2+2=4. Hins vegar er hægt, að margra mati, að færa margvísleg rök fyrir því að tilvist Guðs sé mun líklegri en ekki og þar með skjóta skynsömum og gildum stoðum undir guðstrú og grafa um leið undan skynsemi guðleysis.

Í þessu samhengi má nefna sem eitt dæmi heimsfræðirökin sk. þar sem tilvist Guðs er leidd af tilvist alheimsins. Rökin ganga út frá þeirri auðsjáanlegu staðreynd að ekkert verður til af engu. Allt sem verður til á sér orsök. Í ljósi þess að alheimurinn sjálfur varð til verður því að leita út fyrir alheiminn að orsök hans . Orsök alheimsins, þ.e. hins náttúrulega veruleika tíma, rúms, efnis og orku, er því eðli málsins samkvæmt ekki á sviði hins náttúrulega, þ.e. hún er yfir-náttúruleg og því ekki bundin af tíma, rúmi, efni og orku. Við nánari íhugun verður ljóst að aðeins það sem við köllum Guð uppfyllir skilyrði þess að vera slík orsök.

Það er líka rétt sem þú segir, að maðurinn virðist alltaf hafa horft út fyrir sjálfan sig í leit að svörum við hinstu spurningum lífsins. Allt bendir enda til þess að maðurinn hafi frá upphafi hneigst til einhverskonar trúar á hið yfirnáttúrulega. Margir hafa fært rök fyrir því að það. þ.e. þessi eðlislæga trúarþörf, ef svo má segja, sé einmitt til marks um Guð sem er að reyna að ná til mannsins.

Ég er sammála því að trú skiptir afar miklu máli. Ég spyr mig oft að því hvar ég væri án trúar. Í þessu samhengi hvet ég þig til að leiða hugann að eðli lífsins og tilverunnar í ljósi þess að Guð sé ekki til, þ.e. ef alheimurinn – og þar á meðal við – sé aðeins tilviljun án tilgangs og ekkert annað fólgið í lífinu þegar allt kemur til alls en eðlisfræði og efnafræði (viðhorf sem óhjákvæmilega fylgir guðlausri náttúruhyggju).

Hvað varðar plánetuna sem þú nefnir þá er engin rökleg mótsögn fólgin í því að ætla að við séum tilraunadýr einhverra lífvera sem eru máttugri en við. Það er því ekki hægt að útiloka þann möguleika alfarið að við séum föst í einhverskonar Matrix-veruleika. En það þýðir alls ekki að það sé réttlætt viðhorf, eða að óskynsamlegt sé að gera ráð fyrir öðru, svo vægt sé til orða tekið. Það er engin leið til að sýna að veruleikinn sé blekking enda ómögulegt að stíga út fyrir veruleikann og eigin skynjun og segja „aha, sagði ég ekki“. Það er mun skynsamlegra að ætla að skynreynsla okkar gefi okkur almennt rétta mynd af veruleikanum heldur en að hún sé blekkingarvefur einhverra geimvera. Við höfum öll vissar skoðanir (sbr. að við séu til, að veruleikinn sé raunverulegur, að rökleg lögmál séu í gildi í heiminum o.s.frv.) sem eru fyllilega réttlætanlegar þótt ekki sé hægt að sanna þær. Þetta eru grundvallarskoðanir. Við göngum einfaldlega út frá þeim og byggjum önnur viðhorf á þeim. Við þurfum með öðrum orðum ekki alltaf að vita af hverju við vitum eitthvað til þess að geta vitað það. (En hafðu í huga að ef guðleysinginn telur sig fastan í sýndarveruleika þá eru viðhorf hans auðvitað blekking ein og á þeim forsendum hefur hann engan grundvöll til að tefla þeim fram sem sannleika. Um leið og guðleysinginn heldur því fram að allt sé blekking - sem er óskynsamlegt viðhorf - þá missir allt sem hann segir merkingu sína enda hluti af blekkingunni. Ef allt er blekking þá ætti maður ekki að trúa neinu - ekki einu sinni því að allt sé blekking.

Í lokin vil ég minna þig á orð Jesú Krists sem sagði „Biðjið, og yður mun gefast, leitið, og þér munuð finna, knýið á, og fyrir yður mun upp lokið verða.“ (Sbr. Matt 7.7). Sá sem leitar Guðs af opnum huga og einlægu hjarta mun sannarlega finna hann (sjá einnig Jer 29.13-14) og hljóta að launum þá gjöf sem sönn trú er.

Fagnaðarerindið er fólgið í því að til er takmarkalaus, persónulegur Guð sem allt skapaði og elskar þig og leitar þín; Guð sem steig inn á svið sögunnar í persónu Jesú frá Nasaret til þess eins að finna þig. Að trúa er að viðurkenna að maður sé týndur og leyfa Guði að finna sig og leggja allt traust sitt á hann og bera því trausti vitni í lífi sínu.

Vegni þér vel í leit þinni. Ég vona og bið að hún leiði þig til Guðs.

Sr. Gunnar Jóhannesson