Hvert er viðhorf íslensku þjóðkirkjunnar til líknardrápa?
og finnst ykkur líknandi meðferð réttlætanlegri en eiginlegt líknardráp?

Kæri fyrirspyrjandi:

Til að svara erindi þínu þá verður fyrst að skilja skýrt á milli líknardeyðinga (sem þú nefnir líknardráp) og líknandi meferðar. Í hinu fyrra er um að ræða virkt inngrip með það markmið að valda dauða en líknandi meðferð heimilar ekkert slíkt inngrip. Líknandi meðferð snýr að því að veita einstaklingum með alvarlega ólæknandi sjúkdóma eins góð lífsgæði og mögulegt er. Oft er líknandi meðferð veitt samhliða tilraunum til læknandi eða lífslengjandi meðferðar, en þegar slíkri meðferð verður ekki lengur viðkomið og sjúklingurinn er deyjandi, ber ætíð að bjóða honum líknandi meðferð.

Varðandi líknardráp, sem ég kýs að nefna "líknardeyðingar" þá skal fyrst tekið fram að þær eru ekki heimilar á Íslandi. Þar af leiðir af íslenska Þjóðkirkjan hefur ekki þurft að taka formlega afstöðu á móti eða með líknardeyðingum. Enn sem komið er, eru líknardeyðingar aðeins heimilaðar í fáum löndum og þá aðeins að uppfylltum þröngum skilyrðum. Þó nokkuð hafi verið þrýst á um rýmkun lagaheimilda í öðrum vestrænum ríkjum undanfarin ár þá hefur sú umræða lítið heyrst hér á landi. Vel má þó sjá fyrir að aukin færni í læknavísindum knýji á að skoðað verið hvort réttlætanlegt geti verið að taka skref í þá átt að virða sjálfsákvörðun einstaklinga sem eru háðir vélum s.s öndunarvélum. Hér væri þá um að ræða einstaklinga sem kosið hafa að framlengja líf sitt með aðstoð véla eins og til dæmis öndunarvéla, en óska þess síðan að vélarnar verði fjarlægðar þegar veikindi þeirra hafa þyngst eða aukist til muna. Þetta yrðu aðeins mjög sértæk og afmörkuð tilvik sem þá væru um leið háð þröngum skilyrðum og myndu að mati margra ekki flokkast undir það sem nefnt hefur verið líknardeyðing eða líknardráp (euthanasia upp á ensku).

Líknandi meðferð heimilar ekkert beint inngrip til að valda dauða. Hún setur það ekki að markmiði að fyrirbyggja dauða heldur að viðhalda reisn einstaklings eftir því sem nokkur kostur er. Í því tilliti getur þurft að draga úr meðferðum sem fullreynt er að skila sjúklingi hvorki bættri heilsu eða líðan. Einnig getur líknandi meðferð á lokastigum falið í sér að dregið verði úr vélrænni næringar og vökvagjöf, (s.s. saltvatni í æð eða næringu sem gefin er um slöngu í maga). Þetta á sér í lagi við í þeim tilvikum þar sem næringar og vökvagjöf veldur deyjandi sjúklingi óþægindum og vanlíðan. Í öllum þessum tilvikum er hins vegar virkt teymi sérfróðra einstaklinga, (s.k. líknarteymi) sem styður við lækna og hjúkrunarfólk og hjálpar þeim að meta meðferðina og laga að þörfum sjúklingsins, dag frá degi.

Sr Gunnar Rúnar Matthíasson
sjúkrahúsprestur