Geta dýr (önnur en maðurinn, s.s. hundar, kettir, ljón o.s.frv) syndgað, þ.e. brotið gegn vilja Guðs, t.d. með því að drepa, vera gráðug varðandi matinn sinn og annað sem oft virðist vera í eðli þeirra?

Getur dýrategund í þessum málum skipt máli?

Komdu sæll Davíð.

Við þessu má, eins og í svo mörgu öðru gefa fleiri en eitt svar einfalt eða flókið.

Hið einfalda svar er þetta, maðurinn hefur frjálsan vilja og þar með ábyrgð á gerðum sínum.

Dýrin hins vegar hafa ekki frjálsan vilja og eru í lífi sínu einfaldlega að bregðast við eðlishvötum sínum. Frumhvatirnar eru þá verndun eigin lífs og framgangur eigin erfðaefnis. Þ. e. að afla sér næringar og geta af sér afkvæmi. Allt annað í hegðun dýranna er síðan eins konar útfærsla þessarra frumhvata.

Þegar sterkasti kettlingurinn étur sig saddan áður en hann leyfir systkinum sínum að komast að dallinum þá er hann einfaldlega að tryggja eigin líf og gerir sér enga grein fyrir því að með því er hann kannski að svelta þann veikasta til bana.

Flóknara svarið sem bjóða má upp á gengur út frá reynslu margra sem umgangast dýr náið og efast gjarnan um skynleysi þeirra, finnst þeir merkja í fari þeirra, eitthvað meira en blindar frumhvatir.

Ennfremur má benda á að ýmsir fræðingar nútímans hafa orðið til að benda á að fleira í fari okkar mannanna en okkur þykir gott að viðurkenna, megi einmitt rekja til eðlishvata okkar, fremur en skynsemi eða frjáls vilja.

Þá væri nær að líta svo á að stigmunur en ekki skilsmunur sé á milli manna og dýra, rétt eins og það er greinilegur stigsmunur á skilningi okkar mannanna, eftir aldri og þroska heilabús. Ennfremur er augljós stigsmunur á þroska hinna ýmsu dýrategunda og lífvera.

Þá mætti lesa þessi orð Jesú Krists úr 12. kafla Lúkasarguðpjalls, v.48b inn í þetta samhengi:"Hver sem mikið er gefið, verður mikils krafinn, og af þeim verður meira heimtað, sem meira er léð.

Vanræktur hundur sem tekur upp á því að bíta fé, verður ekki sakaður um siðferðisbrest. Það má hins vegar gera við eiganda hundsins, þeim sem meira er léð. Með betri sinnu við hundinn sinn hefði honum verið í lófa lagið að koma í veg fyrir slíkt og kenna honum að annað eins og þetta er ekki gert.

Kveðja,
Eiríkur Jóhannsson