Ég las í fréttum að Séra Bjarni Karlsson hefði blessað Laugardalshöllina við opnun nýju viðbyggingarinnar. Sömuleiðis höfum við oft séð fréttir um presta og biskupa blessa
hin ýmsu mannvirki sem tekin eru í notkun eða opnuð við hátíðlega athöfn, eða jafnvel strax á framkvæmdastigi.

Vinna prestar og biskupar þessi verk frítt, eða er til taxti fyrir slík verk?
Hver greiðir ferða og uppihaldskostnað prests eða biskups vegna blessunar fjarlægra mannvirkja?

Sæll vertu.

Á síðari árum hefur farið í vöxt að kalla til presta eða biskupa til að annast sérstakar blessunarathafnir þegar ný mannvirki eru tekin í notkun. Mannvirki þessi eru af ýmsum toga. Fyrsti flokkurinn eru mannvirki sem reist eru beinlínis í þágu safnaðarstarfsins, eins og kirkjur og safnaðarheimili, kirkjugarðar og minningarreitir. Þegar um kirkjur er að ræða er biskup alltaf kallaður til, en annars sóknarprestur eða prófastur. Þegar sérstakur búnaður kirkna, áhöld og gripir er tekinn í notkun er það einnig gert í sérstakri athöfn. Hér er um að ræða t.d. kirkjuklukkur, orgel, skírnarfont og predikunarstól, altari og altarisbúnað, skrúða , kaleik og patínu.
Annar flokkurinn eru mannvirki sem geta tengst safnaðarstarfinu beint eða óbeint, en þó ekki fjárhagslega eða rekstarlega, eins og t.d. leikskólar og skólar, sjúkrastofnanir og hressingarheimili, eða einkaheimili fólks.
Þriðji flokkurinn eru mannvirki í almannaþágu eins og íþróttamannvirki, ferjur, brýr og vegir, jarðgöng og flugvellir. Þessum flokki tilheyra einnig sjúkrabílar, björgunarskip og flugvélar og sitthvað fleira.
Fjórði flokkurinn eru mannvirki eða aðrar eignir í eigu einstaklinga, fyrirtækja eða félagasamtaka og eru hvorki starfrækt vegna þarfa safnaðarins eða til almannaheilla beinlínis. Hér til falla til dæmis bátar og skip, farartæki ýmiss konar og húsnæði til tiltekins rekstrar.

Þar sem allar þessar athafnir eru fyrir utan hin venjulegu embættisverk sem prestar skulu taka greiðslu fyrir samkvæmt reglum þar um, er engin gjaldskrá til fyrir þær, enda allsendis óvíst hvort yfirleitt er fyrir þær greitt.
Í flestum tilfellum er leitað til þess prests sem næstur er, eða þess sem gegnir sóknarprestsþjónustu á því svæði þar sem umrætt mannvirki rís. Þá kemur engin greiðsla fyrir, að öllu venjulegu. Sé prestur kallaður um langan veg til að annast athöfnina er eðlilegt að útlagður kostnaður sé greiddur af þeim sem biðja hann að koma.
Þegar biskup fer til að vígja kirkju er kostnaðurinn greiddur af Biskupsstofu.

Til viðbótar þessu er rétt að taka fram að sú athöfn sem framfer við þessi tilteknu tækifæri ber mismunandi nöfn eftir innhaldi og tilefni athafnarinnar. Aðeins þegar um er að ræða þau tilefni sem tilgreind eru í fyrsta flokknum erhægt að tala um vígslur. Það er að segja þegar um er að ræða húsnæði sem sérstaklega er frátekið fyrir þjónustuna við Guð, eða gripi og búnað sem þeirri þjónustu fylgja.
Í öðrum tilfellum er ekki um vígslur að ræða, heldur fyrirbæn og blessun.
Fyrirbænin og blessunin snýr fyrst og fremst að því fólki sem húsnæðið, eða mannvirkið notar, eða gengur þar inn og út. Þannig er t.d dæmis ekki síður beðið fyrir vegfarendum að þeir sýni aðgæslu en veginum sjálfum, íþróttafólki en íþróttaleikvangi, þó svo að skilin séu aldrei skörp hér á milli. Þetta sést vel t.d. þegar um er að ræða farartæki til sjúkraflutninga, og beðið er fyrir skipi og skipshöfn og Guð beðin að veita blessun sína.

Bestu kveðjur,
Kristján Valur