Gleðilegt sumar!

Við erum hér komin saman til prestastefnu. Hún er árviss atburður eins og vorkoman í lífi okkar sem störfum okkar í íslensku þjóðkirkjunni. Hvað mig varðar kem ég jafnan til þessa fundar full eftirvæntingar og tilhlökkunar. Að þessu sinni voru skrefin ef til vill örlítið þyngri en venjulega og kannske með dálítið fiðrildi í maganum vegna þeirrar tilhugsunarinnar að eiga í vændum að standa hér í þeim sporum sem ég stend nú.

Það er eitthvað allveg sérstakt við það að koma saman til prestastefnu. Ég tala nú ekki um þegar mætum í prosessíu hvert með sína hemputösku og heilsumst fagnandi. Það er svo gott að finna það að þrátt fyrir að það að starfa oft á tíðum ein þá tilheyrum við þessu öfluga sterka samfélagi. Hvað mig áhrærir þá fyllist ég í hvert sinn stolti yfir því að fá að tilheyra þessum hópi starfssystkina sem verður svo heyranlegur og sýnilegur í upphafsmessunni þar sem allir syngja hástöfum saman.

Þessi tilfinning að tilheyra hópnum, er vissulega ómetanlegur styrkur og stuðningur í starfinu. Þann stuðningi hef ég oft fengið að reyna í starfi þegar ég hef þurft að hafa samband við kollegana vegna einhvers vanda eða viðfangsefnis.

Ég er sannfærð um að prestastefnan sem slík er okkur öllum dýrmætur vettvangur til samfélags og samráðs. Ekki síst þegar á bjátar og ýmsar blikur eru á lofti.

Hingað er okkur stefnt til samfunda samráðs og skoðanaskifta. Okkur er nauðsyn að koma saman, ræða þann vanda sem við er að etja, fá upplýsingar um að hverju skal stefna og hvert skal halda. Miklar breytingar hafa átt sér stað. Gæta þarf aðhalds og sparnaðar á öllum sviðum. Stjórnvöld hafa boðað niðurskurð og og valið að skerða einnig þann hlut sem kirkjunni ber með réttu. Boð berast berast frá kirkjuþingi og kirkjuráði um sameiningu sókna, prestakalla og prófastsdæma. Allt hefur þetta sín áhrif á starfið okkar hvers á sínum stað, allt niður í smæstu söfnuðina.

Þegar leysa þarf vanda og og erfið verkefni skiftir miklu að leitað sé bestu leiða og stefnan skýr. Það skiftir líka öllu að þau sem leiða eiga starfið séu meðvituð um hvert skuli stefnt. Þess vegna er samræða okkar afar mikilvæg og að við fáum tækifæri til að ræða um markmið og leiðir að settu marki.

Lítil saga fjallar um þetta.

Foringi ungverskrar herssveitar i sendi eitt sinn lítinn hóp af hermönnum sínum í könnunarleiðangur upp í snævi þakktar óbyggðir Alpanna. Skömmu seinna tók óvænt að snjóa og stórhríðin stóð í 2 daga. Það þarf ekki að taka fram að þetta var löngu fyrir tíma talstöðva, farsíma og GPS-staðsetningartækja.

Könnunarsveitin kom ekki aftur á tilsettum tíma. Foringinn tók að óttast að hann hefði nú sent menn sína út í opinn dauðann. En sem betur fór skilað hópurinn sér allur á þriðja degi. En hvar höfðu þeir verið? Hvernig fóru þeir að því að rata?. Jú sögðu þeir:„ Við vorum rammvilltir, búnir að gefast upp og biðum í raun bara endalokanna. Við höfðum ekkert kort, engan áttavita eða önnur tæki til að vita hvar við værum staddir eða rata rétta leið. En þá fann einn okkar slitrur af gömlu landakorti í vasa sínum. Það róaði okkur og hjálpaði okkur til að ræða saman og hugsa skýrar. Kortið virtist að vísu ekki alveg vera samhljóða landssvæðinu en að lokum fundum við hvert stefna skyldi. Við fylgdum kortinu niður fjallið og eftir að hafa tekið nokkrum sinnum rangar beyjur fundum við loks réttu leiðina.“

Foringinn fékk að líta á kortið og skoðaði það vandlega. Að lokum sagði hann.„Þetta er ekki kort af Ölpunum, þetta eru Pyrenýafjöllin.“

Þessi litla saga er vinsæl á námskeiðum þar sem fjallað er um áætlanagerð og skipulag.Við könnumst flest við hliðstæð dæmi. Kortið varð afar mikilvægt tæki til að finna réttu leiðina. Hermennirnir sameinuðust í því að leita lausna út frá því. Það hjálpaði hópnum til að einbeita sér og til að taka ákveðana stefnu, Það skapaði samstöðu og varð þeim hvatning til að halda ótrauðir áfram. Kortið varð tæki til samtals. Að ræða saman og hugsa skýrar er kannske meginmarkmiðið með prestastefnu. Á prestsstefnu er okkur stefnt saman til að móta stefnuna til að takast á við ný verkefni.

Á stefnunni í ár er yfirskriftin - hirðir - leiðtogi. Í okkar hópi sem annars staðar kemur ávallt í hlut einhvers að leiða starfið og hirðisþjónusta er okkur falin hverju á sínum stað í sínum söfnuði. Við þyrftum ef til vill stundum að minna okkur á að það að vera leiðtogi er ekki endilega starf eða staða. Góður leiðtogi er sá eða sú sem hefur áhuga á fólki og þykir vænt um það. Góðir leiðtogar geta aðeins þau orðið sem kunna listina að fá aðra til að gera það sem þau eru sannfærð um að stefna skuli að.

Til að virkja og treysta verður að horfa á fólk með augum elskunnar. Þetta þurfum við að hafa í huga þegar hvatt er til aukins sjálfboðaliðastarfs innan kirkjunnar.

Við getum vissulega lagt okkur fram um og lært að bæta leiðtogahæfnina með námskeiðum og ýmsum ráðum en fyrst og fremst með því að líta til Jesú Krists sem gaf okkur fyrirmyndina.

Þegar Jesús var að kveðja lærisveina sína komu þeir saman til páskamáltíðar og þar undir borðum hóf hann sýnikennslu sem varð að leiðtoganámskeiði sem alla tíð síðan hefur lifað með kirkjunni.

Honum var allt vald gefið, en hann lagði áherslu á hlutverk þjónsins þegar hann tók líndúk og mundlaug með vatni og tók að þvo fætur lærisveinanna og þerra með líndúknum. Eftir fótaþvottinn útskýrði hann fyrir þeim leiðtogahlutverkið þegar hann segir við við þá:
„Skiljið þér, hvað ég hef gjört við yður. Þér kallið mig meistara og herra, og þér mælið rétt, því það er ég. Fyrst ég, sem er herra og meistari, hef nú þvegið yður um fæturna, þá ber yður einnig að þvo hver annars fætur.“ (Jh 14. 12-14).

Við getum alltaf horft til hirðis- og leiðtogahlutverk Jesú Krists til leiðsagnar þegar við erum í þeirri aðstöðu að þurfa að leiða hóp eða vera í forystu.

Leiðtogahæfileika sýndi Jesús líka í því að hann valdi sér til samstarfs fólk af ólíkum uppruna – venjulegt fólk, sem hafði reynslu af margvíslegum störfum í samfélagi við aðra. Hann hafði líka þann snilldarhæfileika að láta samstarfsmenn sína og svo okkur sporgöngufólkið sífellt þurfa sjálf að finna þá leið sem hann markaði með orðum sínum, dæmisögum og gerðum. 

Jesús gaf lærisveinunum tækifærin og lét þá ekki gjalda þess þótt þeir sýndu að þeir ekki skildu alltaf til hvers var ætlast af þeim.  Reiði sína og óánægju með mannanna gjörðir lét hann helst í ljós þegar hann varð var við misbeitingu valds og að illa væri farið með fólk. 

Góður leiðtogi gerir að leyfa samverkafólki sínu að njóta sín í starfi og finna sér eigin leiðir til þess að leysa verkefnin. Það finnur nefnilega hver sína aðferð til þess að vinna verkin.

Ég er vanaföst að eðlisfari og þegar ég kem hingað til Reykjavíkur vel ég enn sömu akstursleiðirnar á milli staða og ég gerði þegar ég bjó hér. Þegar ég sest upp í bíl hjá syni mínum ekur hann allt aðra leið en kemst jafn fljótt og örugglega á ákvörðunarstað. Ég hef kennt börnunum mínum ákveðnar aðferðir við heimilishald og matreiðslu. Sé þau svo beita allt öðrum aðferðum og árangurinn verður ekki síðri.

Jesús vissi upp hár um hvað starf hans snerist – hann þekkti hlutverk sitt, styrkleika sinn út í hörgul og markmið hans voru skýr.

Og er það ekki einmitt það sem góður leiðtogi þarf að hafa – góða  þekkingu á verkefni sínu, sterka mynd af hlutverki sínu sjálfsöryggi og sterka sjálfsvitund, heilbrigða sjálfsmynd sem ekki haggast eða fer á hliðina þótt einhver samverkamaðurinn geri vel og fái að njóta ávaxtanna af því.

Við lifum á margan hátt óvenjulega tíma nú. Váleg tíðindi berast okkur sífellt á öldum ljósvakans um eldgos og óáran í fjármálum. Skýrslan stóra hefur komið fyrir allmanna sjónir. Viss léttir sumum, öðrum áfellisdómur.
Stórar spurningar brenna nú á okkur Íslendingum: Hvernig tekst þjóðinni að vinna sig í gegn um þá erfiðleika sem við blasa? Ber okkur gæfa til að vinna bug á vandanum?

Í þeirri viðreisn og uppbyggingarstarfi sem fram undan er hefur kirkjan stóru hlutverki að gegna. Í kristinni trú er fólgin leið sátta, fyrirgefningar, virðingar, mannhelgi og friðar .Og minnug þess að Guð kallar lærisveina sína og okkur til ábyrgðar vegna gjörða okkar er holt og gott að gleyma aldrei leiðtoganum Jesú Kristi í leitinni að hinni réttu leið sem eflir trú, von og kærleika í samfélagi mannanna sem skyldi ávallt að vera okkar leiðarljós í starfi. Það á okkar ábyrgð að þessi gildi séu höfð í heiðri í uppbyggingunni í því er okkar leiðtoghlutverk fólgið.
Í ritningartextum 3. Sd eftir páska sem lesnir voru hér áðan er að finna boðskap um von og nýja framtíð. Jesús hvetur lærisveinana til þess að líta björtum augum til framtíðar, dvelja ekki um of í því sem liðið er, og leggjast á eitt við að finna tækifærin sem gefast í nýjum tíma. Öll þurfum við að takast á við þetta. Og minnug þess að Guð kallar lærisveina sína og okkur til ábyrgðar vegna gjörða okkar er holt og gott að gleyma aldrei leiðtoganum Jesú Kristi í leitinni að hinni réttu leið sem eflir trú, von og kærleika í samfélagi mannanna.

Í glímunni við að koma íslensku þjóðfélagi á réttan kjöl þar sem heiðarleiki, réttsýni og náungakærleikur eru í heiðri höfð þurfum við að vera samverkamenn og biðja, boða og þjóna, og með því að leitast við að láta gott af okkur leiða.

Um höfundinn