,,Ég sé þig” sagði hún og horfði djúpt í augun á honum. Hann svaraði: „ég sé þig”. Með þessum orðum tjáðu þau dýpt tengslanna sem voru á milli þeirra. Hún hafði sagt hið sama við föður sinn og móður,„ég sé þig”.

Tengsl sem gera það að verkum að ég tengi mig raunverulega við þig tek innað hjarta þig í allri þinni verund. Get sett mig í þín spor og fundið að við erum samtengd, örlög okkar sem líðan. Þarna voru þau á risa skjá kvikmyndhússins fagurblá á litinn og yfir tveir metrar á hæð en mér fannst ég geta sagt við þau:„ég sé þig”.

Í vikunni sem leið fór ég tvisvar á sömu myndina í bíó, myndina Avatar, en það hefur ekki gerst síðan að John og Ólivía sungust á í Greese í félagsheimilinu á Hornafirði í kringum 1980. Það var ekki vegna þess að þetta hafi verið besta myndin sem ég hef séð að ferðirnar urðu tvær, eða að um þvílíkt stórvirki hafi verið að ræða í handritsgerð. Það var upplifun sem réði. Mér fannst eins og að ég þekkti þessa sögu og hún vakti með mér von. Íbúarnir á plánetunni Pandóru heilluðu. Einföld goðsaga, einfaldur boðskapur. Yfirgangur og græðgi eru vond, réttlætið og elskan sigra að lokum.

Ég sat með unglingsdrengnum mínum í myrkvuðum bíósalnum og hann emjaði vegna þess hve ég kreisti á honum hendina á spennandi augnablikum. Aftur og aftur varð mér hugsað til þess hversu merkileg væri slík aðsókn unglinga að goðsögu. Sögu sem felur í sér boðskap um mikilvægi andlegs lífs og mikilvægi þess að velja það sem tryggir jafnvægi í sál og heimi, að eitt svið tilverunnar megi ekki stækka hlut sinn á kostnað hinna. Að heimurinn bjóði upp á fleira en peninga, að það sé einhver dýpri sannleikur sem tengi sköpunarverkið allt saman. Mér varð hugsað þar sem ég leit á unglinginn í sætinu við hliðina á mér, ……..afhverju ertu ekki að lesa Biblíuna á kvöldin ormurinn þinn ef þetta er það sem þú vilt upplifa. En ég hamdi mig því án efa hefði mér bara verið svarað með hneykslunartón: „Mamma vertu slök” !

Avatar er goðsaga sem líkt og aðrar goðsögur vill hjálpa okkur við að útskýra samband okkar við umhverfið, tilgang lífsins og dauðleikann. Goðsaga sem vill veita hjálp við að greina gott frá vondu og segja frá afleiðingum þess að velja það vonda. Ég fann að ég þurfti þó á stundum mjög að hemja mig til þess að skjóta ekki inn nettum athugasemdum um að skilningur kristinnar kirkju væri nú ekki að náttúran sjálf væri Guð, heldur að Guð standi utan náttúrunnar þó við getum sannarlega komst í snertingu við hann með upplifunum af undrum náttúrunnar. Sem betur fer þagði ég og einbeitti mér að því að upplifa. Því þetta samtal náttúrutrúar heiðninnar og kristni tvinnuðust saman með áhugaverðum hætti. Upprisa og endurfæðing eiga sér stað í sama atriðinu og það er bara notalegt að sjá ólíkan veruleika kallast á. Guðdómurinn er birtist sem náttúran sjálf en stendur þó þegar fram vindur utan hennar.

Svona sögur eru mikilvægar því við erum lífið á enda eins og knúin af innri þörf fyrir að takast á við skilning okkar á tilgangi og tilurð lífsins, tækifærin í hversdeginum eru hins vegar ekki á hverju strái, og þó ?
Mynd eins og Avatar gefur tækifæri til slíks og þess vegna held ég að upplifunin margra af myndinni sé svo sterk ekki síst unglinga. Ég hef hins vegar ekki alveg áttað mig á hvaða hlutverki Grease gegndi í þessu sambandi árið 1980….. og eitthvað, en látum það alveg liggja á milli hluta.

Það er merkilegt að lesa á netinu skrif fólks af mörgum mismunandi trúarbrögðum sem allt finnur tengingu við sinn trúararf í Avatar. Það heyrir sögu sem það þekkir.

Reynslan segir mér að gamlar sögur í nýjum búning og jafnvel gamlar sögur í gömlum búning eru það sem við tengjum við. Við upplifum nýja og dýpri merkingu í hvert sinn sem við heyrum söguna túlkum hana í samræmi við upplifanir okkar og veruleika. Það er eðli goðsagna og frásagna sem segja sannleika. Sögur sem kynslóðirnar hafa borið áfram til þeirra yngri. Hvort sem þær gerast í Narníu, Miðjörð, eða á Pandóru. Sem kristinn manneskja sé ég Kristsgerfinga í þeim öllum, finn tengingu við það sem gefur mér tilgang og merkingu. Slíkar sögur þurfum við að heyra, sögur sem örva með okkur von og löngun til að takast á við það verkefni að móta sýn og trú fullorðinsáranna.

Í dag er Biblíudagurinn.

Goðsögurnar, helgisagnirnar og frásagnirnar af upplifunum og reynslu á síðum Biblíunnar eru einmitt til þessa. Að segja frá glímu okkar allra við lífið, segja frá tilurð, tilgangi og merkingu lífs og dauða manneskjunnar. Segja sögur sem ég og þú getum speglað okkur í. Séð okkur sjálf í sporum persóna sagnanna, tengt við eigin reynslu og vonandi séð okkur sjálf í réttu ljósi.
Í Biblíunni er meðal annars að finna goðsögur. Goðsögur af sköpun heimsins. En þar er að finna svo ótal margt fleira. Þar eru ástarljóð sem bræða hörðustu hjörtu. Frásagnir af reynslu og upplifunum sjónarvotta. Dæmisögur sem hvetja til þess að lifa góðu lífi svo og langar ættartölur og drepleiðinglegir lagabálkar.
Allt í einu bandi. Hvernig við lesum hana sem eina heild er því ekki alls ekki einfalt. Því það að flakka á milli rita er oft að skipta um bókmenntaform og þá forsendur um leið.

Mér er minnistætt þegar ég sem unglingur áttaði mig á þeim sjálfsögu sannindum að Adam og Eva hefðu sagnfræðilega aldrei verið til. Þetta varð mér töluvert áfall, að mér hafði verið skrökvað og ekkert annað í boði en að kasta trúnni. Einhver benti mér á að Gilitrutt hefði heldur aldrei verið til en ég féllst á að sannindi þeirrar sögu um mikilvægi vinnusemi og heiðarleika stæðu engu að síður óhögguð. Með tímanum tók ég gilt að til eru ótal leiðir til þess að boða sannindi og sköpunarsagan fór að færa mér sannindi um merkingu og tilgang. Ég lærði að að goðsögur á alls ekki að taka bókstaflega heldur alvarlega. Því veit ég stundum ekki hvort á að gráta eða hlægja þegar sagðar eru fréttir af baráttu þeirra sem aðhyllast biblíulega sköpunartrú í Bandaríkjunum til að hafa áhrif á vísindakennslu skólakerfisins.

Kvikmyndin Avatar minnti mig á mikilvægi menningarlæsis sem er fín áminnig á Biblídaginn. Minnti mig á mikilvægi þess að drengurinn minn gæti setið í bíóhúsinu og hugurinn færi af stað í tengingum við sögurnar sem hann þekkir. Hugrenningatengsl um tré ífsins, Eywu, þann útvalda og allt hitt sem gaf til kynna dýpri merkingu og tilefni til hugleiðinga um eigin skilning. Að hann geti síðar þegar hann kemur sjálfviljugur til kirkjunnar heyrt lesið frá púlti og upplifað.

Það er mikilvægt að goðsögur, helgisagnir, frásagnir og upplifanir Biblíunnar verði okkur ekki framandi. Að við gleymum því ekki hversu dýrmætt það er að kallast á við trúararf liðins tíma til þroska.

Lítið dæmi sem drengurinn minn áttaði sig ekki á er að plánetan í kvikmyndinni Avatar heitir Pandóra en í grísku goðafræðinni er Pandóra fyrsta konan eða þeirra Eva. Henni var gefin askja þar sem guðirnir komu fyrir ýmsum gjöfum, með þeim fyrirmælum að hún skyldi ekki opna öskjuna. En Pandóra var forvitin, og gat ekki staðist freistinguna. (Myndin sem dregin er upp af konunni sem steypir öllu í glötun er sívinsæl.) Þegar að Pandóra opnar svo öskjuna líkt og þegar Eva gaf Adam greyinu bita af eplinu þá dundi yfir öll eymdin sem heimurinn glímir við, hið illa, sjúkdómar, hégómi, öfund, og fleiri mannlegir brestir. Neðst í öskjunni var svo vonin, en Pandóra skellti lokinu á áður en vonin komst út. Í Avatar er vonin sannarlega nálæg.

Orðin sem lesinn eru í lok hverrar messu minna okkur á tilgang þess að við komum saman á hverjum sunnudegi til þess að heyra þessar sögur, biðja, tala og syngja um þær:
……….þannig minnt mig á hverju ég á að trúa, hvernig ég á að breyta og hvers ég má vona.

Sögurnar minna okkur á nauðsyn þess að„sjá hvert annað“ raunverulega.

Amen.

Um höfundinn