Þetta er náttúrlega alveg ólíðandi hegðun hjá manneskjunni sértaklega í þessari stöðu, svíkur maka sinn og lýgur að öllum. Maðurinn var farinn að hækka róminn svo athugasemdin barst vel um alla stofuna þar sem fólkið sat. Konan mannsins hafði setið hljóð undir ræðunni en skaut inní þegar maðurinn þagnaði. „Svona, svona Guðmundur minn það þarf varla að rifja það upp fyrir þér að þú varst nú enn í hjónabandi með annarri konu þegar við fórum að vera saman“. Þegjandi samkomulag varð í stofunni að tala bara um veðurhaminn á Hellisheiðinni.

Þú skalt ekki drýgja hór er umfjöllunarefni dagsins.

Gjarnan verða til heitar umræður þegar rætt er um svik í tryggðum. Jafnvel slegið upp á forsíðum slúðurblaðsins. Sterkar skoðanir og tilfinningar vakna því boðorðið heggur nærri okkur öllum.

Flest höfum við svikið og verið svikin.

Það krefst mikils að bindast annarri manneskju í ástarsambandi, samband þar sem skorað er á okkur að leggja hjartað á borðið og treysta algerlega. Samband þar sem nekt tilfinninga og líkama verður alger. Krefur okkur um jafnræði, jafnvægi og auðmýkt.

Í Nýja Testamentinu er hjónabandinu lýst með slíkum hætti, það er sagt dýpsta tegund kærleikssamfélags sem manneskjurnar geti átt hvor við aðra. Ekki er vísað til þess að barneignir séu hlutverk hjónabandsins, hlutverkið er sambandið sjálft, að einstaklingarnir verði eining. Þetta er auðskiljanlegt, þar sem hjónabönd verða til í margs konar félagslegum veruleika, börn eða ekki, auðsæld eða fátækt. Því er líka rökrétt að einingin geri það að verkum að hjónabandið sé útilokandi, þar er ekki rými fyrir þriðja aðila. Tryggðin og túnaðurinn er fyrst og fremst við makann.

Í hjónabandinu eru einstaklingarnir tengdir saman með þeim hætti að hvor um sig yfirgefur sína eigin einkatilveru til að gefa og vera til staðar fyrir maka sinn. Þau neita sér um margt sem þeim þótti áður mikilvægt og hafa með því möguleika á að öðlast þá mestu nánd sem mannlegt samfélag hefur uppá að bjóða.(1)

Í Fræðunum minni kemur skýrt fram hjá Lúther að fyrsta boðorðið er grundvöllur allra boðorðanna sem á eftir koma. Möguleikar okkar til að uppfylla boðorðin, eru raunar að hans mati, byggð á því að við getum haldið fyrsta boðorðið. Hann segir í útskýringum við þetta boðorð að vð skulum trúa og elska Guð svo að: við lifum hreinlega og siðlega í öllum verkum. Svo að við sem erum í hjónabandi elskum og virðum maka okkar.

Kristur kallar okkur til þess að þjóna náunganum, kallar okkur til að líta frá eigin þörfum til þess að sjá þarfir hinna. Því er hjónabandið sannarlega einstakur vettvangur til þess að nálgast, virða og eiga hlutdeild í lífi náungans. Tækifæri til að virða náungan með sama hætti og Kristur virti okkur.
Gagnkvæm virðing er því lykilatriði í kristum hjónabandsskilningi, virðing í ást sem nærist á trausti til makans.

Þessa dagana skelli ég oft uppúr af því einu að horfa á brúðkaupsmyndina af okkur hjónum. Hugsa með mér; krakkakjánar sem lítið vita hvað bíður þeirra. Hugsa um allar óorðuðu væntingarnar sem við bárum með okkur sem reyndust ólíkar, um öll samningaferlin sem eru að baki en ekki síður hversu mikið er fyir höndum. Hugsa um áskorunina að játast hvort öðru daglega því við erum jú sífellt að breytast. Stundum saman í sömu átt en oft líka á ólíkum tímum í misjafnar áttir. Þegar börnin verða farin að heima verðum við þarna vonandi ennþá. Það er mikil áskorun að játast hvert öðru eins og við erum, einstaklingar hvort með sínu lagi, það er mikil áskorun að bregðast við kölluninni að taka hvert annað að sér eins og Kristur tók okkur að sér eins og lesið var á brúðkaupsdaginn.

Dr. Sigurjón Árni Eyjófsson segir í grein sinni um kirstinn hjónabandsskilning : „Oft er spurt hvernig og hvar maðurinn eigi að þjóna náunga sínum. Guð hefur einmitt stofnað hjónabandið og fjölskylduna til að maðurinn þjóni náunga sínum. Hvergi er náunginn eins nærri og einmitt þar. Í hjónabandinu þurfum við ekki að leita uppi þau góðverk sem á að vinna, því nógur er starfinn. Og oft furðar maður sig á, hvað fólk leggur á sig í því fyrir hvort annað. Hið daglega brauðstrit er vettvangur góðra verka. Í hjónabandinu lærir maðurinn að sjá heiminn með augum annarra í samlífi með maka sínum. Fyrir Krist veit hinn kristni maki að grundvöllur allrar tilveru er kærleikur Guðs. Kærleikur milli karls og konu er skynjar samhengi sitt við kærleika Guðs veit að erfiðleikarnir segja aldrei síðasta orðið heldur Guð í Kristi”.(2)

Dásamlegt en líka ógurlegt.

Boðorðið á erindi við okkur öll sem höfum heitið tryggðum í ástarsambandi, minnir á tryggðina sem við þurfum daglega að taka afstöðu til.

Ákveða að vera trú, vera traustins verð og trúa öðrum fyrir því sem okkur varðar mestu og minnstu.
Þurfa aftur og aftur að taka afstöðu til þess að drýgja ekki hór, að verða ekki í of mikilli nánd við annan en makann.

Það er í raun fagurt og gott sem að dregur mig að annarri manneskju, þráin eftir nánd. Þráin eftir því að önnur manneskja sjái mig, hvað ég er og hvers ég er megnug.

Fyrst og fremst þarfnast ég þess þó að vera þess fullviss hver ég er og hvers ég er megnug. Guð veitir þá innsýn og gefur augu til að sjá, að ég sjái mig í öðru ljósi en því neikvæða og niðurbjótandi. Guð veitir mér ekki síður þrek til að tjá hvað það er sem að ég vil, tjá með orðum og verkum þörfina fyrir nánd og fái ég enga svörun þá finna leið til lausnar, gera upp áður en ég leita á ný mið.

Syndin er lævís og lipur segir í ljóðinu og það þekkjum við á eigin skinni.

Höfum upplifað það þegar gjá myndast á milli okkar, þegar sundrungin og eigingirnin verða samfélagi og ábyrgð yfirsterkari. Þegar gjá myndast á milli okkar og þess sem er gott og rétt. Boðorðin eru vegvísir til ákvarðana, ákvaðana til heilla. Varða braut þess að ég beri umhyggju og ábyrgð gangvart sjálfri mér og öðrum.

Ég hef lengi haft þá skoðun að eitt af því mikilvæga sem ég get gefið börnunum mínum tækifæri til að læra sé að láta sér leiðast. Það gefi jarðveg þrautsegju, frumkvæðis og jafnvel tryggðar. Því það er oft alveg hundleiðilegt að vera til hvort sem er í hjónabandi eða ekki, og þá þarf að koma til eigið frumkvæði svo hægt sé að finna leiðir til ánægju á ný. Minni mig á að ég er að kenna þeim að lifa hjónaband með mínu hjónabandi.

Það er létt að hafa skoðun á hjónabandi, tryggð eða tryggðarbrotum Jóns og Gunnu, en ekki er jafn létt að lifa eigið kristið hjónaband í hversdeginum alla daga. Það er ekki síður flókið og oft utan seilingar að eignast maka hvað þá að eiga maka. Spennandi áskorun sem innifelur mikinn ávinning.

Á náttborðinu mínu þessa viku hefur hvílt ljóðabókin Fimmta árstíðin eftir kollega minn sr.Toshiki Toma, í ljóði sínu Ósk orðar hann fagurlega það sem sagt hefur verið hér á undan í mörgum og minna fögrum orðum.

Geti ég tekið gleði þína
í hægri hönd
og sorg þína í vinstri,
fæ ég að líta
inn í hjarta þitt
Geti ég tekið reiði þína
á hægri öxl
og áhyggjur á þá vinstri
mun ég faðma
sálu þína að mér.
Ósk mín þögul
og djúp.

Framar öðru ber hjónabandið í sér von um nánd, von um að sjá þó ekki sé nema svipmynd hins eilífa lífs, hamingjunnar, guðsríkisins, algleymisins. Í algeru trausti og trúnaði, fyllt hugrekkinu til að bera sig fyrir maka, fyrir Guði, gefa af sér og þiggja. Í þjónustu hvort við annað.

(1) Við gerð predikunarinnar nýtti ég mér grein: Sigurjóns Árna Eyjólfssonar; Útlínur kristins hjónabandsskilnings, www.gudfraedi.is

(2) Sigurjón Árni Eyjólfsson, Útlínur kristins hjónabandsskilnings, www.gudfraedi.is

Um höfundinn