Prédikanir á trú.is eru birtar undir fullu nafni höfunda og eru á ábyrgð þeirra.
Flutt 25. mars 2007
Og María sagði:
Önd mín miklar Drottin,
og andi minn gleðst í Guði, frelsara mínum.
Því að hann hefur litið til ambáttar sinnar í smæð hennar,
héðan af munu allar kynslóðir mig sæla segja.
Því að mikla hluti hefur hinn voldugi við mig gjört,
og heilagt er nafn hans.
Miskunn hans við þá, er óttast hann,
varir frá kyni til kyns.
Máttarverk hefur hann unnið með armi sínum
og drembilátum í hug og hjarta hefur hann tvístrað.
Valdhöfum hefur hann steypt af stóli
og upp hafið smælingja,
hungraða hefur hann fyllt gæðum,
en látið ríka tómhenta frá sér fara.
Hann hefur minnst miskunnar sinnar
og tekið að sér Ísrael, þjón sinn,
eins og hann talaði til feðra vorra,við Abraham og niðja hans ævinlega. Lúk. 1. 46-56
Ég á von á barni, já nei ekki ég heldur er það í raun yfirlýsing dagsins í dag.
Ég á von á barni. Það eru misjafnar viðtökur sem að slík yfirlýsing fær. Sum segja ekkert, önnur : en yndislegt til hamingju, enn önnur : Hvað er þetta á nú að bæta við enn einu barninu. Í minni fjölskyldu er til fræg saga af ömmunni sem brást við fregnunum af því að dóttir hennar ætti von á þriðja barninu með því að segja : Aumingja konan. Aðstæður Maríu hafa sannarlega gefið tilefni til athugasemda, ógift og vart komin af barnsaldri.
Getnaður barns felur svo ótal margt í sér. Aðstæðurnar sem að barnið mun fæðast inní afhjúpast, innan eða utan hjónabands, umbeðið eða ekki. Það er hægt að þakka fyrir breytta að nú er fremur horft á hvort barnið njóti elsku og atlætis fremur en að það færðist inní ákveðna tegund fjölskyldu. Augu okkar hafa verið knúin til að loka ekki lengur augunum fyrir kynferðislegu ofbeldi og kúgun sem gjarnan þrífs innan friðhelgi heimilisins. Mamma, pabbi börn og bíll eru ekki ávísun á velferð og umhyggju heldur að fjölskyldan og samskipti hennar einkennist af viðingu. Gildi fremur en tegund.
Í þættinun fyrstu skrefin á Skjá einum hef ég á undanförnum vikum séð og glaðst yfir þessum fjölbreytileika. Fylgst var með hjónum sem lögðu upp í ferð alla leið til Kína til að sækja litla munaðarlausa stúlku, lesbíska parið að springa ú hamingju með litlu stúlkuna sína sem kallar þær mömmu og mammý, litlu ungu ástföngnu krakkarnir á stúdentagörðunum sem höfðu tekist á hendur heimafæðingu í lítilli plastlaug. Þjáningin hefur heldur ekki verið ósýnileg og birtist meðal annars í umjföllun um litla krabbameinsveika barnið og fólkið hennar.
Fjölbreyttar fjölskyldur sem að öll eru að gera sitt besta í þeim aðstæðum sem þeim eru búnar til að skapa sér og sínum kærliksríkt líf. Það að við sjáum andlit þessa fólks og heyrum það lýsa aðstæðum sínum gerir ástand að manneskju. Óskilgetið barn verður ekki lengur bara óskilgetið heldur hann Guðmundur litli sem á hann Sigurjón fyirr pabba. Lesbíska mamman verður að henni Margréti sem að er kölluð Magga, er leikskólakennari og býr ásamt börnunum sínum með henni Hrefnu. Hvert og eitt þeirra fær andlit sem gerir fordómum okkar og hræðslu erfitt að þrífast.
En þetta er dagurinn hennar Maríu, því það er hún sem á von á barni. Unga ófríska konan sem á engan eiginmann verður hún María móðir Jesú, barnsins sem á jólum á lífið framundan. Við fáum fregnina í dag á föstunni einmitt til þess að aðstoða við það verkefni þessa árstíma að skoða huga sinn og breytni. Á föstutímanum íhugar kirkjan píslargöngu frelsrans. Við fylgjum í textum og helgihaldi Jesú síðustu ferðina upp til Jerúsalem og leitumst við að lifa okkur inn í hugsanir hans og tilfinningar á veginum til krossins. Þessi tími er frátekinn til að horfa inná við, horfa raunsætt á okkur sjálf, horfa á það sem er gott og það sem betur má fara. Á föstunni er tími til að tala um það sem er erfitt.
Um daginn fór ég í leikhús tilefnið var að sjá Dag Vonar leikrit Birgis Sigurðssonar. Ég sá það fyrir 20 árum og man enn hversu upplifunin var sterk en ekkert á víð nú þegar í leikhúsinu sat örlítið þroskaðri manneskja sem búin er að gangast við fortíð og sér möguleika framtíðar. Leikritið er afar dramatískt og flétturnar flóknari en hægt sé frá að segja í stuttu máli. Brotin samskipti brotin fjölskylda, skömm kynferðislegra langana, ofbeldi, stolt og sársauki en líka von. Ljórænar einræður geðveikrar stúlkunnar í verkinu sitja fastar í huga mínum en annað og á einum stað segir stúlkan
,,Alda : Hann sagði: Þú litla stúlka. Og hann leiddi mig burt svo enginn heyrði til okkar og sagði mér frá landinu. Í þessu landi hafði verið logið mikið og svikið mikið og hatað. Þar fannst ekki lengur dagur blíðu og dagur gleði og dagur sannleika. Ekki heldur dagur vonar. Og mennirnir höfðu verið hættulegir hvor öðrum um langa hríð. Allt í kringum þá voru sprottnir viðurstyggilegir skógar sem engin leið var að rata um. Loks varð sólinni nóg boðið. Hún neitaði að koma upp og skína á þetta fólk. Þá varð dagurinn líka nótt. Svo svarta nótt hafði enginn séð og enginn heyrt um. Þögnin varð svo mikil að þegar lítil stúlka hvíslaði ofurlágt í eyrað á pabba sínum; dagurinn er dáinn, heyrðist það um allt landið. Og sorgin varð svo djúp að enginn gat grátið. –
Á samri stund flaug hvítur fugl eins og örskot upp á himininn og söng. Enginn hafði trúað og enginn hafði vitað að slíkur fugl væri til. Þegar sólin heyrði hann syngja langaði hana aftur til að skína og hún renndi sér upp á himininn til hans og allir í landinu hrópuðu: Góðan dag. Góðan dag. Og sólin hélt áfram að skína á landið. Þar spruttu laukar og göluðu gaukar og allir voru góðir hver við annan. Vondu skógarnir visnuðu. Og löngu eftir að fuglinn var farinn hélt tónninn áfram að hljóma í fólkinu. Því hann var sannleiksfugl”. Tilvitnun líkur.
Mitt í óreiðunni, kynferðislegri misnotkun og eymd fólksins talar rödd vonar, veik svo fáir heyra. Það sem sú rödd segir er að það sé ávallt dagur vonar innan seilingar þrátt fyrir alla þjáningu. Það er rödd sem að er lágvær en mun verða að hrópi á Páskadgsmorgun.
Í leikritnu er skilið við fjölskylduna á ”Degi vonar” þar sem geðveikin er að sleppa tökum sínum á stúlkunni. Hún ber barn undir belti, barn getið í ofbeldi sem engu að síður verður holdgerfingur nýrra tíma. Litla barnið verður til þess að öll sjá þau möguleika, von um betri tíð og það viðhorf breytir því hvernig þau tala saman, hvernig þau horfa á sig sjálf og framtíð sína.
Í dag má segja að við séum einmitt stödd á degi vonar. Þrátt fyrir föstu og íhugun alls sársaukans og þjáningarinnar. Þrátt fyrir að þurfa að horfa í skúmaskot reynslu og gjörða eygjum við von og sú von gefur okkur nýja sýn á lífið. Grundvöllur lífsins verður að kærleika en ekki hefðir og reglur. Kærleika sem ekki er annað hægt en að gefa með sér af með umhyggju og virðingu hvert fyrir öðru og þeim fjölbreytileika sem litróf mannlífsins felur í sér. Von um að við getum talað saman og verið hvert öðru Kristur þrátt fyrir að vera ekki ávallt sammála.
Tindur sonur minn sagði mér sögu úr skólanum sínum um daginn og var að tala um litla fatlaða skólasystur sína :„Hún er sko ekkert góð í íþróttum en í einu er hún samt langbest hún er sko best í því að kasta svona kúlum að einni hvítri og um daginn í leikfimi var ég svo heppin að hún var í mínu liði og veistu hvað við unnum ég vona að hún verði alltaf í mínu liði”.
Öll erum við langbest í einhverju og hlutverk okkar sem samfélags hlýtur ávallt að vera að öll fái að njóta sín á eigin forsendum og að við sjáum hvert og eitt málefni sem manneskju með andlit og nafn, langanir og þrár.
Lát kraft þinn, Jesú, Jesú minn,
mig jafnan yfirskyggja,
og lát þitt orð og anda þinn
mér æ í hjarta byggja,
svo ég sé þinn og þú sért minn
og þinn æ minn sé vilji
og ekkert okkur skilji.
(þýð. Valdimar Briem.)
Amen.
65cAllur réttur áskilinn © 2000-2013 Höfundar og Þjóðkirkjan. Flettingar 1904.