Trúin og lífið
Lífið og tilveran

Eftir sama höfund

Skyldar færslur



Leita

Pétur Björgvin Þorsteinsson

Viðskiptavinur eða safnaðarmeðlimur?

S8306481

Ein af bókunum sem ég sit yfir í sumarfríinu ber titilinn:„Församlingen i granskningssamhället„. Hér er um doktorsritgerð í félagsfræði að ræða. Höfundur hennar er Stig Linde. Í ritgerðinni greinir hann frá því að hann hafi löngum velt því fyrir sér hvers vegna sumir þættir í kirkjustarfinu séu varanlegir en aðrir ekki. Einnig að hann hafi oft spurt sig hvernig okkur sem störfum í kirkjunni gangi að taka nýjum hugmyndum og hvað ráði för hvort þær verði hluti af starfinu eða ekki. Sú breyting sem orðið hefur á kirkjustarfinu síðustu áratugina er honum einnig hugleikin. Lestur ritgerðarinnar gefur áhugavert innlit í sænskt kirkjulíf og vekur margar spurningar um íslenskt kirkjulíf og þá ekki síst hvernig koma megi á árangursmati í kirkjustarfi á Íslandi.

Dr. Linde bendir á að árangursmat feli ekki bara í sér að samhengið milli þess hvað söfnuðurinn ætlar sér og hvernig það skilar sér sé rannsakað. Samhengið sem rannsóknin sé framkvæmd í sé ekki síður mikilvægur þáttur og ekki sama hver meti starf safnaðarins og hvaða mælitækjum sé beitt (bls. 18). Þá verði að skoða hvað sé gert við þær niðurstöður sem stjórnendur safnaða hafi í höndunum. Þannig bendir hann t.d. á að þær tilfellarannsóknir sem hann hafi framkvæmt bendi til þess að þegar kemur að díakoníunni í söfnuðunum þá virðist vera sem engin breyting verði á starfsháttum þar, þrátt fyrir að stjórnendur safnaða hafi undir höndum gögn úr rannsóknum sem nýta mætti til þess að díakonían í söfnuðinum yrði ígrundaðri (bls. 219-220).

Að mati dr. Linde er brýn þörf á að kirkjan taki sér tak hvað eigið árangursmat varði, sérílagi í ljósi breyttrar stöðu hennar frá árinu 2000. En það urðu stórfenglegar breytingar á tengslum ríkis og kirkju í Svíþjóð. Um það segir höfundurinn:

Svenska kyrkan var en statlig myndighet och kommunallagsstyrd förvaltning, och står i ett skifte. Till vad? Den historiska utvecklingen har medfört att Svenska kyrkan som nationalitetsmarkör tonats ned. Kyrkotillhörighet och medborgarskap är idag separata storheter (bls. 229).

Og hann bætir við að undanfari þessara breytingu hafi verið nýr þjónustuskilningur innan sænsku kirkjunnar, það hafi sífellt skipt minna og minna máli hvaða söfnuði maður tilheyrði. Í dag sé svo komið að spyrja þurfi hvort að fólk sé meðlimir í kirkjunni, eða viðskiptavinir hennar (bls. 229). Í þessu samhengi er vert að nefna að hann bendir á annars staðar í ritgerðinni að stórfeldar breytingar voru gerðar á safnaðarskipan í tengslum við aðskilnað ríkis og kirkju, t.d. hafi verið gerð sú breyting í Lund-prófastsdæminu að sóknum var fækkað úr 182 í 49 (bls. 37). Þá séu starfandi í Svíþjóð 35 sóknir með 30.000 eða fleiri sóknarbörn hver, en flestar stóru sóknanna eru í nágrenni Stokkhólms (bls. 35).

Það sé hlutverk okkar allra, að mati dr. Linde, að spyrja hvaða mynd við viljum sjá af kirkjunni í framtíðinni: Mynd af kirkju sem er hluti af stofnunum ríkisins eða sem óháð trúfélag? Mynd af kirkju sem er samfélagslegt afl eða rekstraraðili stofnana í félagsþjónustu? … Ákvörðunin sé okkar, við getum tekið ákvörðun um hvaða myndir við viljum styrkja eða ekki (bls. 245-246).

Spurningin sem ég sit með uppi eftir fyrsta lestur ritgerðarinnar er:„Höfum við gengið til góðs götuna fram eftir veg?“ Ég er hugsi yfir þeirri mynd sem Stig Linde dregur upp af þróun síðustu ára. Vissulega þekki ég þá sögulegu staðreynd að kirkjan hefur þróast víða frá litlu sveitakirkjunni þar sem presturinn var eini starfsmaðurinn í fullu starfi og við hlið hans organisti og einhver sem sá um kirkjuna og kirkjugarðinn, yfir í stóru borgarkirkjuna þar sem fjöldi sérhæfðra launaðra starfsmanna framkvæmir safnaðarstarfið.  En ég held að ég geri mér ekki að fullu ljóst hvaða þýðingu það hafi fyrir tengsl einstaklingsins við kirkjuna. En ég skil að ég þarf (og væntanlega við sem kirkja) að ákveða fyrst hvort ég vil skilgreina einstaklinginn sem viðskiptavin kirkjunnar eða sem meðlim í söfnuði, áður en ég get farið að tala um árangursmat í kirkjustarfi.

Um höfundinn



3 viðbrögð við “Viðskiptavinur eða safnaðarmeðlimur?”

  1. Svala Sigríður Thomsen skrifar:

    Áhugaverð pæling og vekur til umhugsunar um hvernig sé litið á söfnuðinn frá sjónarmiði sóknarnefnda og starfsmanna kirkjunnar og hvernig upplifir söfnuðurinn sig í því sambandi eða er hægt yfir höfuð að tala um einhvern safnaðarskilning? Sækir fólk ekki kirkjur í auknum mæli vegna þess viðmóts sem það verður fyrir í viðkomandi kirkju.
    Ég ætla að segja ykkur raunverulegt 10. ára dæmi sem kemur upp í hugann við lestur pistils þíns Pétur Björgvin.
    Foreldrar koma til sóknarkirkjunnar sinnar á guðþjónustutíma. Það á að fara að skíra litla barnið þeirra í kapellunni og presturinn sem er fjölskylduvinur gefur barninu skírnarþóknunina. Amman gengur fram í eldhús og biður kirkjuvörðinn um vatnsglas og skilar því síðan aftur í eldhúsið. Nánasta fjölskylda tekur þátt í athöfninni,syngur sálma, biður fyrir barninu, les ritningartexta. Athöfnin er falleg og persónuleg. Síðan laga þau til eftir sig í kapellunni og ganga út undir lokatónum guðsþjónustunnar í kirkjuskipinu.
    Á leiðinni út hitta foreldrarnir kirkjuvörðinn og spyrja hvort þau eigi að borga eitthvað. Kirkjuvörðurinn svarar; Tíu þúsund og fimm hundruð krónur, 10.500.- foreldrarnir hvá og segja að presturinn gefi þóknun sína og þau séu í söfnuðinum en kirkjuvörðurinn útskýrir að þetta sé gjald fyrir sig þ.e. kirkjuvörðinn, leigu á kapellunni og þrif.
    Fjölskyldan sem gekk inn í kirkjunna sína og upplifði sig sem safnaðarmeðlimi fór út úr henni með þá tilfinningu að þau væru viðskiptavinir hennar.

  2. Ragnheiður Sverrisdóttir skrifar:

    Titill þessarar greinar minnir mig á bók sem heitir Medlem eller lärjunge? Meðlimur eða lærisveinn? Þessi bók var mikið til umræðu í sænsku kirkjunni þegar ég kom þangað 1977. Og nú er spurt hvort þau sem koma til kirkjunnar séu viðskiptavinir. það er mikilvægt að skoða þessar spurningar- og íhuga þær og hvernig maður lítur á sig og aðra sem hluti af kirkjunni - erum við bara í viðskiptum við stofnun, fyrirtæki úti í bæ eða tilheyrum við lifandi samfélagi?

  3. Pétur Björgvin Þorsteinsson skrifar:

    Sælar Svala og Ragnheiður og þakka ykkur báðum fyrir þessi áhugaverðu innlegg. Ég heyri á ykkur báðum að ykkur finnst eins og mér að við þurfum að taka þessa umræðu og skoða hvað/hvort/hvernig við þurfum að breyta okkur/kirkjunni okkar.

Allur réttur áskilinn © 2000-2006 Þjóðkirkjan. Flettingar 3307.


Pistlar
Postilla
Almanak
Spurningar