Trúin og lífið
Pistlar


Undirsíður

Eftir sama höfund

Skyldir pistlar

Pistlar á trú.is eru birtir undir fullu nafni höfunda og eru á ábyrgð þeirra.



Leita í pistlum

Gunnlaugur Stefánsson

Kirkjan er sjálfstæð og aðskilin frá ríkinu

19. október 2010

Staða kirkjunnar gagnvart ríkisvaldinu er mörgum óljós. Um það vitna yfirborðskenndar umræður um kirkjuna og spurningin sem endurtekin er í síbylju: Viltu aðskilnað ríkis og kirkju? Þegar nær er skoðað, þá er kirkjan sjálfstætt trúfélag að lögum, en með samninga við ríkið á ýmsum sviðum eins og gildir um fjölmörg frjáls félög. Spurningin um aðskilnað ríkis og kirkju er því tímaskekkja og gefur villandi skilaboð.

Aðskilnaður

Aðskilnaðarferlið hófst fyrir alvöru með lagasetningu um sóknargjöldin og stofnun Jöfnunarsjóðs kirkjunnar árið 1988. Þar var grunnur að fjárhagslegu sjálfstæði kirkjunnar staðfestur. Síðan voru skrefin stigin í áföngum m.a. með yfirtöku kirkjunnar á stjórn og skipan innri mála þar sem kirkjuþing er æðsta valdastofnun, samningnum um kirkjujarðirnar árið 1997 sem stendur undir launum presta og yfirstjórnar á Biskupsstofu. Þá var einnig staðfest að ríkið sjái um innheimtu sóknargjalda fyrir söfnuðina. Samkomulag varð um stöðu prestsetranna árið 2007, og að biskup skipi presta í embætti, en ekki ráðherra sem er áþreifanleg staðfesting á sjálfstæði kirkjunnar frá ríkisvaldinu. Á kirkjuþingi sagði Björn Bjarnason, þáverandi kirkjumálaráðherra, að einasta sem enn stæði eftir væri að ráðherrann gæfi út reglugerð vegna aukaverka presta. Hann vakti einnig máls á því hvort ekki ætti að leggja kirkjumálaráðuneytið niður af því að kirkjan hefði tekið yfir verkefni þess, en færa málefni kirkjunnar undir forsætisráðuneytið þar sem hún stæði sjálfstæð eins og gilti um Alþingi, forsetaembættið og þjóðgarðinn á Þingvöllum.

Þrátt fyrir aðskilnað ríkis og kirkju, þá er með þeim náið samstarf. Sambúð kirkju og þjóðar er samofin þar sem kristinn siður er kjölfestan í þjóðlífinu. Vandlifað er án þess að kirkjan komi við sögu í persónulegu lífi auk umsýslu hennar á dýrmætum menningarverðmætum. Um það fjallar ákvæðið í 62. gr. stjórnarskrárinnar fyrst og fremst þar sem kveðið er á um vernd og stuðning ríkisvaldsins við kirkjuna.

Söguleg tímamót

Það eru söguleg tímamót sem nú standa yfir í kirkjunni. Oft tekur langan tíma að laga sig að breyttum aðstæðum og nýjum veruÍeika. Góð samstaða hefur verið um aðskilnaðarferlið með fólki í forystu sem tók málstaðinn fram yfir upphafningu á vinsældatorgum. Sú saga verður án efa síðar skráð. Hér ber þó að þakka fyrir þrotlaust starf um langa tíð við úrlausn flókinna mála sem leiddi að lyktum til sjálfstæðrar kirkju.

Sóknarfæri

Starfið í kirkjunni hefur verið í örum vexti síðustu ár þar sem margir leggja mikið að mörkum mannlífi til heilla. Leiða má rök að því, að sjálfstæði kirkjunnar frá ríkisvaldinu hafi einmitt reynst aflvaki fyrir blómlegt starf í söfnuðum landsins, en gerir meiri kröfur um ábyrgð og vandvirkni. Hér er sóknarfæri þar sem framsækin og trúföst kirkja lætur til sín taka. Mikilvægt er að Þjóðkirkjan geti áfram gegnt hlutverki sínu, að standa vörð um kristin gildi, vera samastaður í blíðu og stríðu og veita öllum landsmönnum trausta þjónustu. Því ræður fólkið með aðild sinni að Þjóðkirkjunni og þátttöku í kirkjulegu starfi, en ekki ofmetin ríkisvernd.

Um höfundinn



Ein viðbrögð við “Kirkjan er sjálfstæð og aðskilin frá ríkinu”

  1. Halldór Logi Sigurðarson skrifar:

    >Staða kirkjunnar gagnvart ríkisvaldinu er mörgum óljós. Um það vitna yfirborðskenndar umræður um kirkjuna og spurningin sem endurtekin er í síbylju: Viltu aðskilnað ríkis og kirkju?

    Yfirborðskenndar umræður… frekar síendurteknar og þrjóskar líkt og kirkjan virðist vilja.

    > Þegar nær er skoðað, þá er kirkjan sjálfstætt trúfélag að lögum, en með samninga við ríkið á ýmsum sviðum eins og gildir um fjölmörg frjáls félög. Spurningin um aðskilnað ríkis og kirkju er því tímaskekkja og gefur villandi skilaboð.

    Það er ekki verið að spyrja um sjálfstæði kirkjunnar heldur FJÁRSTUÐNING RÍKIS til kirkju sem er með öllu ósanngjarn.

    >Þar var grunnur að fjárhagslegu sjálfstæði kirkjunnar staðfestur.

    Sem sagt, að ríkis borgi laun presta og biskups er hluti af því sjálfstæði.
    Saga, kannski líkt og sú sem Jesú hefði haft gaman af:
    Maður nokkur hafði lifað í vellystingum í húsi foreldra sinna frá fæðingu. Brátt sögðu foreldrar hans honum að hann væri orðinn nógu gamall til þess að öðlast sjálfstæði. Svo honum var fengið annað herbergi í húsi foreldranna og sagt að hann væri orðinn sjálfstæður. Síðan keyptu foreldrar hans matinn hans og föt og þrifu herbergi. Hann fékk sér aldrei vinnu og eignaðist aldrei minnsta eyri með ærlegri vinnu. Maðurinn hafði sem sagt öðlast fjárhagslegt sjálfstæði.

    >Þrátt fyrir aðskilnað ríkis og kirkju, þá er með þeim náið samstarf. Sambúð kirkju og þjóðar er samofin þar sem kristinn siður er kjölfestan í þjóðlífinu. Vandlifað er án þess að kirkjan komi við sögu í persónulegu lífi auk umsýslu hennar á dýrmætum menningarverðmætum. Um það fjallar ákvæðið í 62. gr. stjórnarskrárinnar fyrst og fremst þar sem kveðið er á um vernd og stuðning ríkisvaldsins við kirkjuna.

    Hvernig þá? Eru allir Íslendingar kristnir? Lýgur enginn Íslendingur, stelur enginn Íslendingur, heldur enginn Íslendingur framhjá, hefur enginn Íslendingur aðra guði en Jave eða enga guði yfirleitt? Höldum við hvíldardaginn eitthvað sérlega heilagan, heiðrum við of mikið foreldra okkar og girnumst við ekki neitt sem nágranninn á? Afneita Íslendingar þróunarkenningunni og því að jörðin sé 4 milljarða ára gömul? Nei, er líklega svarið. Við erum ekki kristin þjóð. Nema þá að því leiti sem stjórnarskráin segir um, sem er einstaklega ósanngjarnt og já, ömurlegt ákvæði sem er á engan hátt ásættanlegt. Vandlifað án umsýslu kirkjunnar? Ég komst af í gegnum síðasta ár og var látinn í friði, samt eru allir aðrir einstaklingar fjölskyldu minnar í Ríkiskirkjunni.

    >Góð samstaða hefur verið um aðskilnaðarferlið með fólki í forystu sem tók málstaðinn fram yfir upphafningu á vinsældatorgum.

    Ekki af hálfu kirkjunnar, sem virðist ekki gera sér grein fyrir því hvað aðskilnaður þýðir.

Allur réttur áskilinn © 2000-2017 Höfundar og þjóðkirkjan. Flettingar 3033.


Pistlar
Postilla
Almanak
Spurningar