Skírnarskipunin og rækjusalatið

Undirsíður

Eftir sama höfund

Skyldir pistlar

Pistlar á trú.is eru birtir undir fullu nafni höfunda og eru á ábyrgð þeirra.

Leita í pistlum

Guðbjörg Jóhannesdóttir

Skírnarskipunin og rækjusalatið

19. mars 2010

Barn

Í dag var ég með hugann við skírnarskipunina. Ég hugleiddi stundirnar þegar hún verður að veruleika í athöfnum kirkjunnar. Ég rifjaði með sjálfri mér upp dag í þjónustunni þegar þrjú börn voru borin til skírnar. Allar voru skírnirnar heima og af uppeldi helgisiðanna fannst mér það í fyrstu miður að fólkið vildi fremur bera börnin til skínar heima en að koma hingað til kirkjunnar í þennan fagra helgidóm sem við eigum hér í Hafnarfirði já eða þá í notalegu kapellluna okkar sem heldur svo vel utan um lítin hóp fólks. En svo kom ég í heimahúsin og tekið var á móti mér með kostum og kynjum og ég sá hversu mikil vitleysa það væri að velta þessu fyrir sér þvílíkar dásemdarstundir var um að ræða.

Það er auðvitað dálítið kómískt að hafa rækjusalatið svo nærri skírnarskálinni og ég hef margoft hugleitt það hvort ég eigi ekki einhvetíma eftir að skella hönd í salatið í stað vatnsins.

Það sem stendur hins vegar uppúr er að presti er boðið inná heimili fjölskyldu, þar sem þau sem standa að barninu eru á sínum heimavelli og taka á móti mér sem gesti. Hlutverkin snúast við þegar þau koma til kirkjunnar. Það eru mikil forréttindi að fá að fara inná heimili fólks og eiga við það samtal á griðastað þeirra þar sem að þau eru örugg og finna sig sterkust.

Í fyrsta húsinu þá var hafnfirska stórfjölskyldan mætt, frænkur og fændur afar og ömmur, langafar og langömmu um svona stór hópur fólks. Bænarorðin hljómuðu afar sterkt þar sem við saman báðum þess að litla stúlkan sem þau öll áttu hlutdeild í væri helguð Guði bæði á enni og á brjóst. Sigrún Vala var nefnd um leið og blessun þessarra orfáu dropa vatns helguðu hana og minntu á það nesti sem þessi stóra fjölskylda vill senda hana með út í lífið. Bænarorð og vatnsbrúsa fullvissunnar um kærleika Guðs til að hressa sig á á sólardögunum og styrkja sig með þegar þarf að klífa brekkur lífsins. Amma Sigrún grét yfir nöfnunni, mamman gréf yfir gleði ömmunnar og vottarnir grétu þeim til samlætis.

Í öðru húsinu voru hjón með sitt þriðja barn og nánustu aðstandendur. Gunnar Axel brosti út að eyrum þegar hann heyrði sterkan hljóm hanmonikkunar hennar ömmu sinnar, ég ekki frá því að honum hafi líka fundist það fyndið þegar að flest fórum alltaf út af laginu á sama stað í erindum skírnarsálmsins því ein nóta nikkunnar var óvirk.

Í þriðja húsinu voru gluggarnir farnir að gráta að innan í húsinu þegar ég kom og yfir 60 manns biðu spennt eftir því að athöfnin hæfist. Kröftugur söngur fólksins lyfti huganum á æðra plan, Melkorka Rán var borin til skírnar af pabba sínum mömmu, systkinum sínum þremur og öllum þeim sem báðu fyrir henni og ætla sér að biðja með henni áfram um ævina. Húsið þeirra í Firðinum rúmaði allt þetta fólk og börnin sem sem biðu spennt eftir nafninu, því að fara með Faðir vor hátt og skýrt og að segja Amen í steríó.

Öll voru börnin borin fram af trú og vissu um að athöfnin skipti máli að fyrirbænin hefði gildi, að sálmurinn væri fallegur og orð sögð í kór gæfu samhljóm og tilfinningu samfélags. Hvað er hægt að biðja um meira?

Skírnarskipunin var sannarlega uppfyllt þennan sunnudag með þeim hætti að þau uppfylltu hana með sínum ákvörðunum með sínum bænum og söng, með rækjusalatinu og marensinum.

Ég var svo lánsöm að fá að vera þeim til þjónustu við það tilefni.

Um höfundinn

8 viðbrögð við “Skírnarskipunin og rækjusalatið”

Lilja Írena Guðnadóttir skrifar:
19. 3. 2010 kl. 13.47
Hugljúf grein um skírnina og fjölskylduna. Við hjónin erum sjálf að fara að bera fram son okkar til skírnar eftir mánuð og gaman að lifa sig inn í þetta! Ég varð þó frekar hissa að lesa eftirfarandi:

Það sem stendur hins vegar uppúr er að presti er boðið inná heimili fjölskyldu, þar sem þau sem standa að barninu eru á sínum heimavelli og taka á móti mér sem gesti. Hlutverkin snúast við þegar þau koma til kirkjunnar. Það eru mikil forréttindi að fá að fara inná heimili fólks og eiga við það samtal á griðastað þeirra þar sem að þau eru örugg og finna sig sterkust.

Hjá okkur var algert forgangsatriði að skíra í kirkjunni. Þar liggja margar ástæður að baki. Skilningur okkar á skírninni er að verið er að bjóða barnið velkomið í samfélag heilagra, þ.e. kirkjuna og bjóða Helgum Anda að búa í barninu. Þess vegna fannst okkur mikilvægt að hafa allan söfnuðinn með en ekki bara fjölskyldu okkar. Sumir hafa nefnt við mig að þetta sé fyrst og fremst fjölskylduhátíð en því er ég ekki sammála (þó fjölskyldan sé að sjálfsögðu líka með), þetta er helg athöfn, heilagt sakramenti og því fyrst og fremst trúarleg athöfn. Í samfélagi við trúsystkin mín finn ég mig “örugga, sterka og á griðarstað”, enda hefur kirkjan orðið mér annað heimili.
Matti skrifar:
21. 3. 2010 kl. 11.57
Hvað finnst þér um rétt barna til að vera ekki skírð? Nú er þetta gjörningur sem aldrei verður tekinn til baka samkvæmt skilningi kirkjunnar. Þykir þér ekki dálítið ósiðlegt að framkvæma slíkan gjörning þegar manneskjurnar (börnin) hafa ekkert um hann að segja?

Fullorðið fólk getur breytt nafninu sem foreldrarnir völdu en það getur aldrei afskírt sig.
Guðbjörg Jóhannesdóttir skrifar:
21. 3. 2010 kl. 19.32
Sæl Lilja og þakka þér fyrir innleggið þitt. Það er gott að heyra þína nálgun og um margt er ég henni sammála fyrir mitt leyti. Pointið í pistlinum er að ekki höfum við öll þá nálgun og mikilvægt að setja misjafna nálgun ekki upp í betra eða verra, bara ólíkt. Sum finna sig öruggari á heimilinu og önnur ekki, en það er blessun að kirkjan fái að mæta fólki þar sem það er statt hvort sem er í kirkju eða á heimili.
Guðbjörg Jóhannesdóttir skrifar:
21. 3. 2010 kl. 21.51
Sæll Matti og innilegar þakkir fyrir að lesa pistilinn og það að nenna að gera athugasemd.
Ég nálgast þetta með þeim hætti að öll börn eigi rétt á að vera elskuð. Foreldrar velja margar leiðir til þess að sýna barni sínu elsku og veita þeim það sem þau telja gott uppeldi. Sum ákveða að barnið skuli læra ballett eða þá fara í ungbarnasund. Flest ákveða að ala barnið sitt upp í trú, þeirri trú sem þau foreldrarnir aðhyllast. Við foreldrar erum endalaust að ákveða fyrir börnin það sem við teljum að sé þeim gott, hvort sem um er að ræða mataræði, tómstundir, lífsgildi eða hvað annað sem er. Við sem foreldrar ákveðum hverju skal planta en svo er það barnsins sem fullorðinnar manneskju að ákveða hvaða tegundum skal halda og hverjum skipta út.
Ein þeirra leiða sem kristnir foreldrar líkt og ég velja er að bera börnin okkar til skírnar og þar er sagt upphátt og með látbragði að Guð elskar barnið. Við foreldrarnir hyggjumst svo ala barnið upp í trú með stuðningi kirkjunnar. Því er létt fyrir mig að svara því að mér finnst það afar siðlegt að fólk sem trúir á Guð vilji fá að heyra um elsku Guðs á barninu sínu með þeim hætti sem gert er í skírninni. Hvað barnið gerir svo við þessa ástarjátningu þegar það kemst á fullorðinsár er svo önnur saga og mál viðkomandi einstaklings. Viðkomandi ákveður kanski að elska Guð á móti eða þá alls ekki og hafna trú. Barn sem hefur verið skírt hefur alltaf það val sem fullorðin manneskja að hafna elsku Guðs. Það mætti kanski segja að skírnin sé eins og koss, þó maður hætti að elska er ekki hægt að vera afkysstur, en kossinn hefur varla mikið gildi eða skiptir nokkru máli þann sem ekki elskar á móti. Líkt og ástarjáning gamals kærasta fyrr á árum skiptir litlu fyrir líf mitt í dag, ég breyti því þó ekki að ástarjátningin var mér gefin og verður ekki tekin til baka eða kossarnir sem gefnir voru. Þeir hafa hins vegar tapað gildi sínu fyrir mig.
Annars þyrfti næsti pistill að vera um athöfn sem nefnd er Primsigning, en það er blessunarathöfn barns þar sem foreldrarnir vilja ekki láta skíra barnið sitt t.d. vegna ólíkrar trúarafstöðu en koma sér engu að síður saman um blessun barnsins. Sögu þeirrar athafnar má rekja til fyrstu ára kristi á Íslandi þar sem annað foreldra var heiðið en hitt kristið.
Afsakaðu langlokuna !
Matti skrifar:
22. 3. 2010 kl. 9.38
Takk fyrir “langlokuna” Guðbjörg, alltaf gaman (og óvænt) að fá svar hér á trú.is.

Þú skautar þó hjá þeirri túlkun kirkjunnar að skírn verði aldrei tekin til baka. Eins og ég benti á í greininni Ekki skíra börn lítur kirkjan þannig á málið að skírn sé endanleg, sá sem er skírður er kristinn - sama þó hann hafni Gvuði síðar.

Ég lít þannig á málið að fólk eigi að taka þessa ákvörðun þegar það er orðið sjálfráða.

Finnst ágætt að líkja þessu við stjórnmálaskoðanir, okkur þætti ansi “skrítið” ef kornabörn væru vígð inn í stjórnmálaflokka.
Guðbjörg Jóhannesdóttir skrifar:
22. 3. 2010 kl. 10.26
Sæll aftur Matti,
Verði þér af því, ég fatta ekki alveg kommentið(og óvænt)en það kemur örugglega ekki að sök. Ég er skotnari í kossasamlíkingunni en stjórnmálaskoðana þar sem að ég lít á skírnina sem ástarjátningu. Sá sem er skírður hefur sannarlega verið skírður ekki er hægt að afkyssa viðkomandi, en einstaklingurinn er sannarlega ekki kristinn ef hann hafnar Guði. Því tel ég mig ekki skauta neitt, við erum einfaldlega ósammála og það er bara hið besta mál. Ég tel það að bera barn til skírnar vera aðeins eina af þeim óteljandi ákvörðunum sem foreldrar taka fyrir barnið og séu með því að sýna elsku en ekki misvirða rétt barnsis. Auk þess sem ég tel trúaruppeldi styrkja grunndvallartraust barnsins til lífsins, gefa því jákvæða sjálfsmynd og gildismat.

Á hinn bóginn mætti vel færa rök fyrir því að barn sem alið er upp í fjölskyldu þar sem áhersla er lögð á fylgi við ákveðinn stjórnmálaflokk sé ,,innvígt” frá fystu tíð því foreldrarnir, skoðanir þeirra og áherslur eru helstu fyrirmyndir barnsis í þessu sem öðru. Ég tel því að með áherslu þinni þyrfti að taka flest ef ekki allt sem foreldrar velja fyrir börn sín eða hafa fyrir þeim til endurskoðunar. Ég segi fyrir mitt leyti sem móðir fimm óþekktarorma þá hugnast mér það ekki ég vil enn sem fyrr inntræta mínum börnum ákveðin gildi sem þau svo með sjálfstæðum hætti taka afstöðu til sem fullorðnir einstaklingar. Svo er það bara mitt verkefni að fara ekki á taugum þegar þau ganga í Vantrú eða taka Islam, og ég tel að ég muni ef til kemur fara létt með það ; )
Matti skrifar:
22. 3. 2010 kl. 10.54
> en einstaklingurinn er sannarlega ekki kristinn ef hann hafnar Guð

Þetta hélt ég líka þar til kollegar þínir leiðréttu mig eins og sjá má í athugasemdum við greinina sem ég vísaði á í síðustu athugasemd minni. Samkvæmt þeirra skilningi (og kirkjunnar) er sá sem hefur veið skírður kristinn sama þó hann hafni Gvuði.
Guðbjörg Jóhannesdóttir skrifar:
22. 3. 2010 kl. 11.22
Þá erum við sammála og ég ósammála þeim. Það er endalaust hártogunar atriði og afar ólíkt milli kirkjudeilda hvaða skilningur er lagður í það að vera kristin. Þetta er nú snilldin við svona grasrótarbatterí eins og kirkjuna á milli safnaða erum við ólík, enn ólíkari milli kirkjudeilda og höfum ólíka nálgun en þrífumst samt í sama félaginu. Það er mjög erfitt að segja að eitthvað sé skilningur kirkjunnar, svolítið eins og að segja ,,íslendingum finnst”. Kirkjan er jú fólkið sem að myndar hana og prestur og söfnuður eru í sumum tilvikum kanski ekki einu sinni sammála um nálgun á eitthvað ákveðið efni. Það er því ekki einfalt fyrir kirkjuna að finnast nokkuð, biskupi getur sannarlega fundist eitthvað sem síðan prestinum í Trékyllisvík finnst alls ekki. Á sama hátt getur presti fundist eitthvað sem sóknarnefndinni finnst alls ekki. Skírnin er þó nokkuð sem við erum að ég tel einna mest eintóna um þó sannarlega geti verið blæbrigðamunur. Því get ég alls ekki talað fyrir kirkjuna ég get aðeins talað sem presturinn í Hafnarfjarðarkirkju valin af sóknarfólkinu til að þjóna þeim með mína guðfræði sem verkfæri til samtals og predikunar.