Nú eru fermingar ofarlega í huga margra, ýmist nýafstaðnar eða styttist í þær. Mér er af því tilefni umhugsunarefni hvernig fermingarmessur ríma við annað helgihald kirkjunnar.
Hugsunin er, að ég held oftast, að fermingarathöfn skuli vera hluti helgihalds safnaðarins og því í almennri messu sem auglýst er opinberlega. Í mjög mörgum kirkjum er fermingarathöfnin hins vegar mokkuð ólík hefðbundinni messu.

Hún er lengri og stundum meira að segja mikið lengri, sem verður að telja ókost fyrir börn og eldra fólk, ekki síður en annað fólk sem að hreinlega er orðið þreytt eftir klukkustundar setu.

Oft er meira við haft en venjulega; hátíðleikinn aukinn, presturinn betur greiddur en vanalega og hefur kanski látið hreinsa skrúðann.

Annað einkenni er að margt af því fólki sem þá kemur til kirkjunnar kemur sjaldan til kirkjunnar utan sértakra tilefna eins og athafna í fjölskyldunni. Því er vert að leiða hugann að því hvernig upplifun það er fyrir þetta fólk að koma í fermingarmessu.

Það sem aðgreinir fermingarmessuna þó einna mest frá sunnudagsmessu safnaðarins, að mínu mati, er að þyngdarpunktur athafnarinnar : Samfélagið við Guðs borð, verður að einhverju allt öðru en aðra sunnudaga.

Skoðum aðeins táknmálið eins og það blasir við þeim sem koma í kirkjuna. Hvert og eitt fermingarbarn fer með sínum til altarisins, með tilheyrandi umferðarstjórn og töfum. Í stað þess að táknmálið sé : Við erum eitt í Kristi, þá er auðveldlega hægt upplifa andhverfu einingarinnar. Hver og ein fjölskylda aðgreinir sig frá öðrum fjölskyldum með áberandi hætti og gert er sýnilegt hver tilheyrir hverjum. Langt er síðan hætt var að standa upp með börnum á Íslandi þegar fermt var, eða hvað ? Er þetta eitthvað annað en afgangur af þeim sið með sömu neikvæðu áhrifum. Margoft hef ég orðið vör við að þetta skapi börnunum streitu, því mjög misjafnt er hversu margir eru með hverjum og einum. Fyrir flókna stjúpfjölskyldu getur spurninginn : Hver á að fara með Jóhönnu til altaris ? verið allt annað en einföld. Það eru heldur kanski ekki öll velkomin heldur bara þau nánustu, fjarskylda liðið, partur af stjúpfjölskyldunni og svo fastagestir kirkjunnar sitja eftir á bekk af ótta við að tefja nú athöfnina eða telja að ekki sé gert ráð fyrir þeim. Ef tilgangurinn er að miðla táknmálinu, eitt í Kristi er umhugsunarefni hvort ekki sé heppilegra líkt og við venjulega messu að öll komi að borðinu án aðgreiningar, að sannarlega sé skýrt í táknmálinu að rými sé fyrir alla.

Nú finnst mörgum hátíðlegt að nánasta fjölskylda krjúpi með barni sínu við fyrstu altarisgöngu barnsins, og það gæti verið tilvalið í kvöldmáltíðarsamveru t.d. eftir fund með foreldrum og börnum áður en fermingarathöfnin fer fram.

Mörgu mætti ná fram með því að færa fermingarmessurnar nær hefðbundinni sunnudagsmessu; táknmál altarisgöngunnar færi ekki á milli mála, þessi einföldun myndi án efa stytta athafnirnar til muna, spara börnunum og fullorðnum steitu og jafnvel létta yfirbragð athafnanna enda gleðistundir.

Umhugsunarefni hvort núverandi form skilar því sem við viljum að fólk fari heim með úr fermingarmessu.

Um höfundinn